راز پروژه پیاتزا در تیم ملی والیبال ایران

وقتی روبرتو پیاتزا هدایت تیم ملی والیبال ایران را بر عهده گرفت، خیلی‌ها انتظار داشتند نخستین مأموریت او بازگرداندن فوری تیم به جمع قدرت‌های برتر جهان باشد؛ اما سرمربی ایتالیایی مسیر متفاوتی را انتخاب کرد. او از همان ابتدا نشان داد که قصد ندارد فقط با تکیه بر نام‌های بزرگ گذشته حرکت کند و به دنبال ساختن تیمی است که بتواند در چند سال آینده دوباره در سطح اول والیبال جهان رقابت کند.

مهم‌ترین نشانه این تغییر نگاه، تصمیم‌های پیاتزا در انتخاب بازیکنان بود. در فهرست‌های جدید تیم ملی پس از لیگ ملت‌های والیبال ۲۰۲۶، علاوه بر ستاره‌های شناخته‌شده، نام بازیکنان جوان‌تر و چهره‌هایی دیده می‌شود که شاید هنوز تجربه زیادی در مسابقات بزرگ ندارند، اما از نظر این مربی ایتالیایی بخشی از آینده والیبال ایران هستند.

پیاتزا برخلاف برخی مربیان که برای رسیدن به نتیجه سریع معمولاً به ترکیب ثابت و بازیکنان باتجربه اعتماد می‌کنند، تلاش کرده رقابت را در تمام پست‌ها افزایش دهد. حضور همزمان بازیکنانی مانند امیرحسین اسفندیار، پوریا حسین‌خانزاده، علی حاجی‌پور در کنار استعدادهای نسل جدید، نشان می‌دهد سرمربی تیم ملی به دنبال ایجاد تعادل بین تجربه و انرژی جوانی است. این تعادل البته به دعوت بازیکنانی مثل عبادی‌پور یا موسوی ختم نمی‌شود!

یکی از نکات جالب درباره تفکرات پیاتزا، نگاه او به مفهوم «عمق تیم» است. تیم ملی ایران در سال‌های اخیر بارها با مشکل افت کیفیت پس از مصدومیت یا غیبت چند بازیکن اصلی مواجه شده بود. حالا برنامه کادر فنی این است که فاصله بین بازیکن اصلی و ذخیره کاهش پیدا کند تا تیم در مسابقات طولانی مانند لیگ ملت‌ها و رقابت‌های قهرمانی آسیا، وابسته به چند ستاره خاص نباشد.

حتی برخی غیبت‌های مهم در فهرست‌های اخیر نیز بخشی از همین سیاست ارزیابی شده است. پیاتزا نشان داده که برای او نام بازیکن، جایگاه گذشته یا محبوبیت عمومی تعیین‌کننده نیست؛ چیزی که اهمیت دارد شرایط فعلی، آمادگی فنی و توانایی قرار گرفتن در سیستم مورد نظر اوست. حتی بازیکنانی کلیدی مانند عرشیا به‌نژاد یا حاجی‌پور و ... هم از گزند این خصوصیت پیاتزا در امان نخواهند بود و شاید شاهد تغییراتی دور از انتظار در مسابقات قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ باشیم.

این رویکرد البته بدون هزینه نیست. در والیبال ایران که همیشه انتظار نتیجه فوری وجود داشته، هر تصمیم متفاوتی با واکنش‌های زیادی همراه می‌شود. هواداران عادت کرده‌اند تیم ملی را با نسل طلایی سال‌های گذشته مقایسه کنند، اما پیاتزا به دنبال ساختن تیمی است که شاید امروز کامل نباشد، اما بتواند در آینده هویت جدیدی پیدا کند.

سرمربی ایتالیایی در کنار مسائل فنی، تلاش کرده فضای حرفه‌ای‌تری نیز در تیم ایجاد کند. تجربه سال‌ها حضور در والیبال اروپا باعث شده او روی جزئیاتی مانند نظم تمرینی، رقابت درون تیمی و آماده‌سازی ذهنی بازیکنان تاکید ویژه‌ای داشته باشد؛ موضوعی که شاید در نتایج کوتاه‌مدت کمتر دیده شود اما در تورنمنت‌های بزرگ اهمیت خود را نشان می‌دهد.

اکنون مهم‌ترین سوال درباره پروژه پیاتزا این نیست که تیم ملی ایران در یک مسابقه یا یک تورنمنت چه نتیجه‌ای می‌گیرد؛ سؤال اصلی این است که آیا این تغییر نسل می‌تواند دوباره ایران را به تیمی با ثبات در سطح جهانی تبدیل کند یا نه.

ایتالیایی‌ها معمولاً برای ساختن یک تیم بزرگ عجله نمی‌کنند. پیاتزا هم ظاهراً همان مسیر را انتخاب کرده است؛ مسیری که شاید در کوتاه‌مدت با انتقاد همراه باشد، اما هدف آن ساختن تیمی است که فقط برای امروز آماده نباشد، بلکه برای سال‌های آینده والیبال ایران برنامه داشته باشد.