قوانین جدید جام جهانی ۲۰۲۶ جنجال‌ساز شد

فقط چند روز از آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ گذشته اما یکی از مهم‌ترین موضوعات خارج از مستطیل سبز، قوانین تازه‌ای است که فیفا و هیئت بین‌المللی فوتبال (IFAB) برای این تورنمنت اجرا کرده‌اند؛ قوانینی که در برخی موارد حتی داوران، بازیکنان و کارشناسان را نیز دچار سردرگمی کرده است.

با شروع فشرده‌ترین بخش مرحله گروهی و برگزاری روزانه چهار تا شش مسابقه، توجه‌ها بیش از هر زمان دیگری به نحوه اجرای این تغییرات معطوف شده است.

جنجال بزرگ VAR در بازی آمریکا و پاراگوئه

یکی از بحث‌برانگیزترین صحنه‌های روزهای نخست جام جهانی در دیدار آمریکا و پاراگوئه رقم خورد. در نیمه دوم مسابقه، داور هلندی بازی پس از بازبینی صحنه‌ای که ابتدا به اخطار برای تیم ریم، کاپیتان آمریکا، منجر شده بود، تصمیم خود را تغییر داد و به جای او به میگل آلمیرون کارت زرد نشان داد.

در نگاه اول بسیاری این تصمیم را تحسین کردند، زیرا تصاویر تلویزیونی نشان می‌داد آلمیرون بدون برخورد واقعی خود را روی زمین انداخته است. با این حال کارشناسان داوری معتقدند این تصمیم مطابق قوانین فعلی VAR نبوده است.

قانون «اشتباه در شناسایی بازیکن» تنها زمانی قابل استفاده است که داور بازیکن اشتباهی را بابت یک تخلف مشخص جریمه کرده باشد. در این صحنه اما نوع تخلف نیز تغییر کرده و از خطای مدافع به شبیه‌سازی مهاجم تبدیل شده بود؛ موضوعی که در چارچوب فعلی پروتکل VAR تعریف نشده است.

این اتفاق باعث شده بسیاری انتظار داشته باشند فیفا در روزهای آینده توضیح یا تفسیر رسمی جدیدی درباره نحوه برخورد با شبیه‌سازی بازیکنان ارائه کند.

وقفه آب خوری در هر نیمه بازی

یکی دیگر از تغییرات مهم جام جهانی ۲۰۲۶، اجرای اجباری وقفه‌های سه دقیقه‌ای آب‌خوری در هر نیمه است؛ تصمیمی که فارغ از شرایط آب‌وهوایی اجرا می‌شود. اگرچه هدف اصلی این قانون حفاظت از سلامت بازیکنان عنوان شده، اما برخی مربیان نسبت به ضرورت آن تردید دارند. در بسیاری از مسابقات ابتدایی دمای هوا حتی از ۲۵ درجه سانتی‌گراد نیز فراتر نرفته بود، اما با این حال وقفه‌ها طبق برنامه اجرا شدند.

این استراحت‌های کوتاه اکنون به فرصتی طلایی برای مربیان تبدیل شده است. در ورزشگاه‌های پر سر و صدا که انتقال دستورات تاکتیکی دشوار است، مربیان می‌توانند بازیکنان خود را دور هم جمع کرده و نکات فنی مهمی را منتقل کنند.

برخی کارشناسان حتی معتقدند این سه دقیقه تأثیری بیشتر از بین دو نیمه بر روند مسابقه دارد، زیرا مربیان می‌توانند در میانه جریان بازی و بر اساس شرایط لحظه‌ای تصمیم‌گیری کنند.

شبکه‌های تلویزیونی برنده واقعی قوانین جدید فیفا

در کنار دلایل فنی و پزشکی، وقفه‌های اجباری مزیت دیگری نیز برای برگزارکنندگان و پخش‌کنندگان تلویزیونی ایجاد کرده است. بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی از این زمان برای پخش تبلیغات استفاده می‌کنند؛ موضوعی که انتقاد برخی هواداران را به دنبال داشته است.

در مسابقات ابتدایی جام جهانی، حتی مواردی مشاهده شد که پخش تلویزیونی به دلیل نمایش تبلیغات با تأخیر به جریان مسابقه بازگشت.

کاهش زمان ۵ ثانیه‌ای برای پرتاب اوت

پس از عادت کردن فوتبال جهان به قانون هشت ثانیه‌ای دروازه‌بان‌ها برای نگه داشتن توپ، حالا قانون جدیدی نیز برای پرتاب اوت‌ها اجرا می‌شود. بر اساس این قانون، اگر داور تشخیص دهد بازیکنی عمداً زمان را تلف می‌کند، شمارش معکوس پنج ثانیه‌ای آغاز خواهد شد. در صورت رعایت نشدن این محدودیت، مالکیت توپ به تیم مقابل واگذار می‌شود.

این قانون برای نخستین بار در دیدار کانادا و بوسنی و هرزگوین به شکل جدی اجرا شد؛ جایی که سعاد کولاشیناچ، مدافع بوسنی، به دلیل تأخیر در پرتاب اوت توپ را از دست داد و داور مالکیت را به کانادا داد.

فیفا واقعا چه هدفی را دنبال می‌کند

فیفا در سال‌های اخیر همواره تلاش کرده با استفاده از فناوری و اصلاح قوانین، اشتباهات داوری و اتلاف وقت را کاهش دهد. با این حال اتفاقات روزهای ابتدایی جام جهانی نشان داده برخی از این تغییرات هنوز نیازمند شفاف‌سازی بیشتر هستند.

در حالی که هواداران از برخورد سختگیرانه‌تر با شبیه‌سازی، وقت‌کشی و رفتارهای ضد فوتبالی استقبال می‌کنند، اجرای ناهماهنگ برخی قوانین باعث شده بحث درباره مرز میان «عدالت بیشتر» و «پیچیدگی بیش از حد قوانین» همچنان ادامه داشته باشد.

با توجه به اینکه هنوز بخش عمده مسابقات جام جهانی باقی مانده، احتمالاً قوانین جدید فیفا در هفته‌های آینده نیز یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در این تورنمنت خواهند بود.